Instagram Facebook X-twitter Youtube

Alfabetik Sıralama ile…

Türk kadınlarının tiyatro sahnesinde yer almasına öncülük ederek Türk tiyatrosunda sembol bir isim olmuştur. İlk defa İstanbul’un Kadıköy ilçesindeki Apollon Tiyatrosu’nda sahnelenen Hüseyin Suat’ın Yamalar adlı oyununda Emel rolünü canlandırdı. Böylece Türk tiyatrosunda sahneye çıkan ilk kadın oyuncu oldu.

Türk sinemasının dördüncü kadın yönetmenidir. Türk sinemasının en çok film yöneten kadın yönetmeni unvanını günümüzde de sürdürmektedir. 1962 yılında senaryosunu yazdığı Kısmetin En Güzeli filminde Memduh Ün’ün asistanlığını yaparak sinemaya başlayan Bilge Olgaç, üç yıl sonra 1965’te, ilk filmi Üçünüzü de Mıhlarım ile ilk defa yönetmen koltuğuna oturmuştur.

Türk sinemasının ilk kadın film yönetmeni ve sinema oyuncusudur. Ortaokul sıralarında sanatla tanıştı. Henüz 16 yaşındayken Darülbedayi’ye girdi. 1933’te Söz Bir Allah Bir filmiyle sinemaya adım attı. Daha sonra, 1950 yılında kendi adına Sonku Film şirketini kurdu. Fedâkar Ana filmiyle ilk kez yönetmenliği denedi.

Fransız moda tasarımcısı ve Chanel markasının kurucusudur. Dünya Savaşı sonrası dönemde sportif, rahat şıklığı kadınsı stil standardı olarak popülerleştirmesiyle tanınır.  İsmi “Time: Yüzyılın En Önemli 100 Kişisi” listesinde de geçen tek moda tasarımcısıdır. Üretken bir moda yaratıcısı olan Chanel, etkisini haute couture kıyafetlerin ötesine, mücevher, el çantası ve parfüme kadar genişletti.

Türk astrofizikçidir. Araştırma alanları karadelikler, nötron yıldızları ve teorik astrofizik üzerinedir. 2001’den beri NASA’da görev yapmaktadır. 2003 yılında dünyanın en tanınmış bilim insanları ile birlikte “Büyük Fikirler” listesine girmesiyle tanındı

Türkiye’nin ilk kadın büyükelçisidir. 1982 yılında Hollanda Lahey Büyükelçisi olarak görevlendirildi ve Türkiye tarihinde yurtdışında bir göreve büyükelçi olarak tayin edilen ilk kadın oldu. 1984 yılında Strasbourg’da Avrupa Konseyi Türkiye Daimi Temsilcisi görevine getirilerek Bakanlığın ilk kadın müsteşar yardımcısı oldu

Modern hemşireliğin kurucusudur. Kırım Savaşı sırasında eğitim alan hemşirelerin yöneticisi olarak öne çıkmış, savaşta yaralanan askerlerin tedavi ve bakımlarını yapmıştır. Hemşireliğe son derece olumlu bir itibar kazandırmıştır. Özellikle gece gündüz demeden yaralı askerlere baktığı için kendisine “Lambalı Kadın” denmiştir.

Meksikalı ressamdır. Bir yirminci yüzyıl popüler kültür ikonu hâline gelen ressam, resimlerinin yanı sıra inişli çıkışlı özel yaşamı ve politik görüşleri ile tanınır. Sanatı sürrealist olarak tanımlanmışsa da kendisi bu tanımı reddetmiştir. Kahlo, ailesinin teşviki ile sıkıntı ve acıdan kaçmak için resim yapmaya başladı. Yatağının tavanındaki aynaya bakarak oto-portreler yaptı.

Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğudur. Uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihî eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.

CRISPR gen düzenleme alanındaki öncü çalışmaları nedeniyle 2020 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülen Amerikalı biyokimyagerdir. Biyokimya ve genetiğe katkıları nedeniyle ödüller kazanmış ve akademi üyeliklerine kabul edilmiştir. 2015’te Time dergisinin dünyadaki en fazla etki sahibi insanları listelediği Time 100 listesinde yer aldı.

Amerikalı astrofizikçi, uzay bilimci ve matematikçidir. NASA ve selefindeki 33 yıllık kariyeri boyunca, karmaşık manuel hesaplamalarda ustalaşmakla ün kazandı ve görevleri yerine getirmek için bilgisayar kullanımına öncülük etti. Uzay ajansı, “NASA bilim insanı olarak çalışan ilk Afrikalı-Amerikalı kadınlardan biri olarak tarihsel rolüne” dikkat çekti.

İlk Türk kadın jet pilotudur. NATO kuvvetlerinin de ilk ve uzun zaman boyunca tek kadın jet pilotu oldu. Daha hızlı ve daha yüksekten uçmak arzusuyla jet pilotu eğitimi almak istedi. Ağustos 1958’de Eskişehir’deki jet eğitim filosuna katıldı ve kısa sürede eğitimini başarıyla tamamladı. Sadece Türkiye’nin değil, NATO’nun da İlk Kadın Jet Pilotu ünvanını aldı. Dokuz yıl süreyle F-84 ve T-33 jet uçaklarında uçtu.

Radyoaktivite alanında öncü araştırmalar yapmış ve bu araştırmaları sonucunda Nobel Ödülü’ne layık görülmüş Polonyalı-Fransız fizikçi ve kimyagerdir. Uranyumla yaptığı deneyler sonucu radyoaktiviteyi keşfetti. Toryumun radyoaktif özelliğini buldu ve radyum elementini ayrıştırdı. Radyoloji biliminin kurucusudur.

Türk sümerolog, kütüphaneci ve yazardır. 2000 yılında İstanbul Üniversitesi kendisine fahrî doktor unvanı vermiştir. Eski Şark Eserleri Müzesi’nin Çiviyazılı Belgeler Arşivi’nde, Sümer ve Hitit dillerinde yazılmış eski tabletleri sınıflandırıp katalogladı. Sümer Dünyaca ünlü Sümerolog Samuel Noah Kramer, Muazzez İlmiye Çığ’dan “tablet koleksiyonu uzmanı” ifadesi ile bahseder.

Türk Sanat Müziği sanatçısıdır. “Cumhuriyetin Divası” olarak da anılır. Müzeyyen Senar’ın yeteneği, Türk sanat müziğinin büyük hayranı Mustafa Kemal Atatürk’ün de ilgisini çekti ve sanatçı birçok kez onun huzurunda, özel meclislerinde şarkı söyledi. 1998 yılında Devlet Sanatçısı seçildi. Dönemin sanatçılarından kendine has sesi, tavrı ve yorumu ile ayrılan Senar, sanatıyla çok sayıda assolist için ekol oldu.

Türk kimyagerdir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilk yıllarda çağdaş bilimin öncülerindendir ve kimya mesleğinin Türkiye’deki ilk kadın öncüsü olarak kabul edilir. Langevin ve Madam Curie gibi çok tanınmış bilim insanlarının öğrencisi oldu. Pasteur Enstitüsünü takip ederek biyokimya sertifikası aldı. 1955 yılında Fransa’da “Officiel d’Academie” nişanına layık görüldü. 1991 yılında Tübitak Hizmet Ödülü’nü aldı.

Türkiye’nin ilk kadın pilotlarından biri olan Sabiha Gökçen, dünyanın ilk kadın savaş pilotudur. Mustafa Kemal Atatürk’ün sekiz manevi evladından birisi idi. Uçuş kariyeri boyunca 8.000 saat civarı uçuş gerçekleştirdi ve otuz iki farklı askerî operasyona katıldı. Adı, İstanbul’un ikinci havalimanı olan Sabiha Gökçen Havalimanı’na verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın tıp doktoru ve tıp eğitimi veren ilk kadındır. Anne çocuk sağlığı üzerine çalışmalar yapan Safiye Ali’nin adı Süt Damlası Bakımevleri ile anılır. Mesleki çalışmalarının yanı sıra Türk kadınının seçilme hakkı için mücadele etmiştir. Ayrıca Amerikan Koleji bünyesinde açılan ilk kız tıp okulunda jinekoloji ve obstetrik dersleri vererek kızlara tıp eğitimi veren ilk kadın öğretim üyesi olarak tarihe geçti.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın köy muhtarlarından ve ilk kadın milletvekillerindendir. Türkiye’de kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınmasından sonra 1935 Türkiye genel seçimlerinde aday olup ilk kadın milletvekilleri olarak meclise giren kadınlardan olmuş ve TBMM V. dönem Ankara milletvekili olarak görev yapmıştır.

Türk opera sanatçısı, tiyatrocu ve ressamdır. Türkiye’nin uluslararası alanda tanınmış ilk sanatçılarından birisi ve Cumhuriyet döneminin sanat simgelerindedir. Sesli ilk Türk filminde ve Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile sahneye konan ilk Türk operasında, Ankara Devlet Opera ve Balesinde opera sanatının başlıca yapıtlarının ilk sahnelenişlerinde sahne aldı.

Türkiye’nin ilk kadın avukatı ve kadın hakları savunucularındandır. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başvuran ilk kız öğrenci olarak fakültenin kız öğrencilere açılmasında öncü rol oynadı. 1928’de serbest avukatlık ruhsatını alarak, “Türkiye’nin ilk kadın avukatı” unvanının sahibi oldu ve hayatı boyunca avukatlık mesleğini sürdürdü. Meslek yaşamı boyunca çok sayıda uluslararası konferansta Türkiye’yi temsil etti.

Türk serbest dalışçı ve sualtı hokeyi oyuncusu, millî sporcudur. Serbest dalışta Türkiye rekorunu elinde bulundurmaktadır. 11 Şubat 2011 tarihinde Avusturya’nın Weissensee bölgesinde buz altında tek nefeste 110 metrelik bir mesafeyi katetmiş hem erkekler hem de kadınlarda Buzaltı Yatay Dalış dünya rekorunu kırmıştır. Antarktika’da kurulan Türk Bilimsel Araştırma Kampının açılışı Horseshoe adasında özel dalış yaptı. Bu dalış kapsamında gittiği ‘beyaz kıta’da dalış yapan ilk Türk kadın sporcu ünvanını aldı.

Türk fotoğrafçı, sözlük yazarı ve çevirmendir. Türkiye’nin akademik eğitim almış ilk kadın fotoğrafçısıdır. Türkiye’yi tek başına dolaşmış ve kalkınma dönemindeki Cumhuriyet Türkiyesi’nin değişik yüzlerini kendine özgü bir yaklaşımla fotoğraflamıştır. Türkçe-İngilizce sözlük alanında da çalışmalar yapmıştır. 1982 yılında İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Fotoğraf Enstitüsü’nde Onur Üyesi oldu.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün annesidir. Okuryazar olduğu için annesi gibi “molla” lakabı ile anıldı. Büyük Taarruz’u başlatmak için Ankara’dan ayrılmadan önce onu ziyaret eden, ancak gizlilik gereği Ankara’da bir çay ziyafetine gittiğini söyleyen oğluna bir mektup yazıp onu şu sözlere savaşa uğurladı: Oğlum, seni bekledim. Dönmedin. Çay ziyafetine gideceğini söyledin. Ama ben biliyorum, sen cepheye gittin. Sana dua ettiğimi bilesin. Harbi kazanmadan dönme.